Alışdırma Şamı (Sveça) Nədir? Növləri, Resursu və Doğru Seçim Qaydaları

Avtomobil mühərriki nə qədər güclü olursa-olsun, hər şey o kiçik qığılcımdan başlayır. Alışdırma şamı (sveça) yanma kamerasında yanacaq-hava qarışığını alışdıran əsas elementdir. Bu detal mühərrikin gücünü, yanacaq sərfiyyatını və ümumi işləmə stabilliyini birbaşa təsir edir. Bir çox sürücü şamı sadə ehtiyat hissəsi kimi görür. Halbuki düzgün seçilməmiş və ya vaxtında dəyişdirilməmiş sveça mühərrikdə ciddi problemlərə səbəb ola bilər.

Alışdırma Şamı Nədir və Nə Üçün Hazırlanıb?

            Alışdırma şamı daxili yanma mühərrikləri üçün hazırlanmış elektrik detalıdır. Onun əsas məqsədi silindr daxilində sıxılmış yanacaq-hava qarışığını yüksək gərginlikli qığılcım vasitəsilə alışdırmaqdır.

Mühərrikin işləməsi üçün dörd əsas amil lazımdır:

 - Yanacaq

•  -  Hava

 - Sıxılma

•  - Qığılcım

Məhz həmin qığılcımı yaradan detal alışdırma şamıdır.

Babindən gələn 20.000–40.000 voltluq elektrik enerjisi şamın elektrodları arasında qığılcım yaradır və yanma prosesi başlayır. Bundan əlavə, şam yanma kamerasındakı artıq istiliyi silindr başlığına ötürərək mühərrikin soyudulmasına da kömək edir.

Qeyd etmək lazımdır ki, benzin mühərriklərində alışdırma şamı olur. Dizel mühərriklərində isə yanma sıxılma yolu ilə baş verir və yalnız qızdırıcı şam istifadə olunur.

Şamların növləri və istifadə müddəti (Resursu)

Şamın ömrü əsasən elektrod materialından asılıdır.

Nikel (Standart) şamlar

Ən sadə və sərfəli növdür.

Resursu təxminən 30.000 – 45.000 km-dir.

Platin şamlar

Daha davamlıdır və daha stabil qığılcım yaradır.

Orta resursu 70.000 – 80.000 km-dir.

İridium şamlar

Ən müasir və uzunömürlü variantdır.

Resursu 80.000 – 120.000 km arası dəyişir.

İridium çox sərt metal olduğu üçün elektrod daha nazik hazırlanır və yüksək temperaturda aşınmır.

Vacib fakt: LPG (qaz sistemi) olan avtomobillərdə yanma temperaturu yüksək olduğu üçün şamların ömrü təxminən 30% azalır.

Şamın sıradan çıxdığını necə bilmək olar?

Aşağıdakı əlamətlər müşahidə olunursa, şamlar yoxlanmalıdır:

• - Mühərrikin titrəməsi (misfire)Yanacaq sərfiyyatının artması

• - Sürətlənmənin zəifləməsi

• - Qaz verərkən “boğulma” hissi

• - Soyuq havada çətin işə düşmə

Bu hallarda gecikmək digər detallara zərər verə bilər.

Orijinal və saxta şamı cecə fərqləndirilir!

Bazarda saxta məhsullar geniş yayılıb. Orijinalı ayırmaq üçün bunlara diqqət etmək lazımdır:

Yazılar lazer çaplı olmalı və silinməməlidir

Metal halqa (şayba) boş fırlanmamalıdır

İridium şamda elektrod iynə kimi nazik və tam mərkəzdə olmalıdır

Qablaşdırma keyfiyyətli və kodlu olmalıdır

Saxta şamlar həm tez sıradan çıxır, həm də mühərrikə zərər verə bilər.

Nasaz çamın törədə biləcəyi fəsadlar

Köhnə və ya keyfiyyətsiz şam aşağıdakı problemlərə səbəb ola bilər:

•  - alışdırma bobininin yanması

 - katalizatorun sıradan çıxması

•  - anmamış yanacağın sistemə zərər verməsi

•  - Silindr daxilində mexaniki zədələnmə

“Bir az da sürüm” yanaşması sonradan böyük xərc yarada bilər.

Dəyişmə Qaydası və Tövsiyə

Şamlar mühərrik tam soyuduqdan sonra dəyişilməlidir

Dinamometrik açarla düzgün momentlə sıxılmalıdır

Alışdırma kabelləri və bobin də yoxlanmalıdır

Vaxtında dəyişilən və düzgün seçilən şam mühərrikin ömrünü uzadır və yanacaq sərfiyyatını optimallaşdırır.